Home

10%

Poznaj Grand Train Tour, czyli Szwajcarię z okien pociągu

To aż 1280 kilometrów niezapomnianej przygody!

By Big Stories by national-geographic.pl

July 11^th, 2023

Spektakularne widoki, niezapomniane wrażenia

Jedenaście dużych jezior, cztery języki urzędowe, pięć miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO i 1280 km spektakularnych widoków. Grand Train Tour of Switzerland to jedyna w swoim rodzaju okazja, by podróżować po Szwajcarii panoramicznymi pociągami na jednym bilecie, wsiadać i wysiadać, gdzie się chce, na ile się chce, i jechać dalej. Możemy wymyślić sobie własną trasę lub skorzystać z gotowych propozycji. Kombinacji jest mnóstwo. Najważniejsze zaś jest to, że pociągi zabiorą nas do wszystkich największych atrakcji i zabytków tego kraju. Ale dzięki Swiss Travel Pass można jeździć nie tylko pociągami, ale też autobusem, a nawet pływać statkiem. Dodatkowo w ramach biletu otrzymujemy bezpłatny wstęp do 500 muzeów.

Nasi autorzy – Michał Cessanis oraz Michał Głombiowski – przejechali dwa odcinki tej ekscytującej trasy i podzielili się swoimi wrażeniami. No to w drogę!

Te wszystkie informacje – i jeszcze więcej – znajdziecie w naszym interaktywnym przewodniku o Grand Train Tour. Wystarczy zeskanować kod QR, aby pobrać go bezpłatnie na swój telefon. Możecie go także przejrzeć i pobrać pod tym linkiem.

Poznaj Grand Train Tour, czyli Szwajcarię z okien pociągu

Dostęp do kultury niemal na każdym kroku jest zresztą dla Zurychu typowy. Miasto ma ponad 50 muzeów, z których 14 dedykowanych jest sztuce, nie brakuje też galerii i przestrzeni wystawienniczych. Jednym z najbardziej znanych miejsc jest Kunsthaus (Muzeum Sztuk Pięknych) z imponującą kolekcją sztuki nowoczesnej. Mógłbym tu więc bez obaw o nudę spędzić wiele dni, a może nawet tygodni, jednak rano decyduję się porzucić miasto i ruszyć w drogę. Chcę przebyć dwa pierwsze odcinki zaczynającej się w Zurychu trasy Grand Train Tour of Switzerland. To licząca 1280 km kolejowa pętla pozwalająca w osiem dni przebyć niemal cały kraj. A to wszystko w wygodnych elektrycznych pociągach sunących przez zróżnicowany krajobraz, który można zazwyczaj podglądać przez panoramiczne okna

Ekspansja kolei szwajcarskich podczas rewolucji przemysłowej pod koniec XIX w. położyła podwaliny pod rozległą sieć tutejszego transportu publicznego. Kolej odpowiada dziś za 16 proc. podróży pasażerskich i 37 proc. transportu towarowego w tym kraju, konsumując jedynie 5 proc. energii zużywanej przez transport w Szwajcarii. Co więcej, podróż pociągiem – także tym panoramicznym, ale też autobusem czy statkiem – można odbyć na jednym bilecie Swiss Travel Pass, który daje także możliwość wejścia do 500 muzeów.

Chodząc po mostach

Idę więc na dworzec, by złapać ekspres Zurych-Lucerna-Interlaken i potoczyć się gładko na południe. Zaraz za miastem krajobraz staje się łagodny, a pomiędzy wzgórzami połyskują niebieskie plamy jezior.

Niecałą godzinę później jestem już w Lucernie. Przyjechałem tu dla zabytkowych drewnianych mostów. Największy i najstarszy z nich, przerzucony nad rzeką Reuss, to most Kapliczny. Idę po nim, nasłuchując dudnienia kroków na deskach. Jego historia sięga XIV w., w XVII stuleciu solidna dwustumetrowa konstrukcja wzbogaciła się o umieszczone między krokwiami dachu obrazy przedstawiające najważniejsze momenty z dziejów Szwajcarii i Lucerny. Zadzieram więc głowę, by wyłuskiwać z tłumu namalowanych postaci św. Leodegara, patrona miasta, oraz św. Maurycego, patrona kraju.

Lucerna zachwyca o każdej porze roku, Mat. prasowe

Obrazów było niegdyś znacznie więcej, 86 z nich zniszczył jednak pożar w 1993 r. Całkowitemu spaleniu uległo też jedno przęsło mostu. Prace naprawcze trwały zaledwie kilka miesięcy, a po ich zakończeniu wprowadzono stały monitoring zabytku oraz surowo egzekwowany zakaz palenia w jego pobliżu. Modernizacja okazała się na tyle udana, że nie jestem w stanie odróżnić oryginalnych i odbudowanych fragmentów kładki.

Więcej szczęścia miała druga drewniana konstrukcja. Osiemdziesięciometrowy most Plewny, postawiony w 1408 r., zachował się niemal w stanie pierwotnym. Podobnie jak most Kapliczny przecina on rzekę po skosie. To wydłużenie kładek nie wzięło się z chęci zapewnienia pieszym dłuższych spacerów, lecz było odpowiedzią na ukształtowanie koryta rzeki. Bagienne dno uniemożliwiło wbijanie pali w porządku zamierzonym przez projektantów, problem rozwiązano, wydłużając mosty (Plewny łamie się niemal prostopadle, zmieniając nagle kierunek).

Lucerna nie jest jednak pogrążona w przeszłości. Tradycja i nowoczesność przenikają się tu gładko, o czym przekonuję się przy budynku dworca kolejowego, gdzie stoi futurystyczne Centrum Kulturalno-Kongresowe KKL nakreślone ręką słynnego architekta Jeana Nouvela. Nowatorski pomysł polegał na połączeniu chromu, żelbetonu i szkła z drewnem oraz… oczkami wodnymi. W KKL znajdują się sala koncertowa, Muzeum Sztuki oraz przestrzeń kongresowa, a jego wnętrze zaprojektowano niczym kadłub ogromnego statku.

Śladami Goethego

Po kilku godzinach wsiadam do pociągu linii GoldenPass, by ruszyć w kierunku Interlaken, w którym planuję spędzić noc. Mijamy kolejne jeziora, aż docieramy do stromego podjazdu na przełęcz Brünig. By pokonać różnice wysokości, pociąg przełączany jest tu na technologię napędu z kołem zębatym.

Interlaken zaczęło przyciągać uwagę świata na początku XIX w., gdy pojawiły się tu skuszone górskimi krajobrazami ówczesne sławy: Johann Wolfgang Goethe czy Felix Mendelssohn-Bartholdy. Pod koniec stulecia, gdy ukończono budowę kolei berneńskiej, miejsce było już bardzo popularne. Dziś tętni życiem, przyciągając widokiem na sięgające powyżej 4 tys. m szczyty Jungfrau i Mönch, a latem stając się bazą wypadową wycieczek po górach oraz punktem startowym dla rejsów zabytkowymi parowcami po jeziorach Thun i Brienz.

Z nutą jabłka i melona

Drugi etap podróży Grand Train Tour wiedzie do Montreux, ale zanim do niego docieram, zatrzymujemy się na dłuższą chwilę pod drewnianym dachem peronu w Zweisimmen, kameralnej wsi rzuconej w szeroką dolinę. Jeszcze niedawno trzeba było się tu przesiadać na inny pociąg. Odcinek do Montreux został ze względu na górzysty teren zaprojektowany w innym rozstawie szyn. Dziś to już przeszłość – pociąg linii Golden-Pass wyposażony jest bowiem w innowacyjny wózek pozwalający dopasować ustawienie kół do torów o różnej szerokości. W Zweisimmen wjeżdża na specjalną platformę, a technologiczna sztuczka trwa kilka sekund i jest w zasadzie niezauważalna. W nowoczesnych składach wydzielono trzy klasy: drugą, którą chętnie wybierają mieszkańcy korzystający z pociągu na co dzień, pierwszą oraz prestige, w której za dodatkową opłatą zyskuje się jeszcze większą wygodę i podwyższone, zapewniające lepszy widok fotele, które można obrócić przodem do kierunku jazdy. Na-wet jednak druga, najtańsza klasa zupełnie wystarcza, by podróżować komfortowo.

Widok na Jezioro Czterech Kantonów i Lucernę ze szczytu Pilatus (2128 m n.p.m.), iStock

Po dwóch godzinach docieramy do Montreux. Ulokowane nad brzegiem Jeziora Genewskiego miasto słynie z otaczających je winnic Lavaux. Zanim więc zacznę poznawać samo miasto, wybieram się do nich na krótką przejażdżkę (pomiędzy winnicami kursuje żółto-niebieski „winny pociąg” Le Train des Vignes), licząc na spróbowanie jednego czy dwóch trunków. Mające 800 ha powierzchni plantacje są największym zwartym obszarem uprawy winorośli w Szwajcarii. Wyjątkowymi czyni je jednak nie tyle wielkość, co nowatorski sposób uprawy. Benedyktyni i cystersi, którzy przybyli w te rejony w XI w., odkryli, że winorośl rośnie tu najlepiej na murowanych tarasach wcinających się w stoki wzgórz opadających ku brzegom Jeziora Genewskiego. Przez setki lat tutejszy krajobraz był więc powoli modyfikowany, aż dobudowywane nieustannie schodkowe tarasy stały się w końcu symbolem okolic i trafiły na listę UNESCO.

Trasa wiedzie pomiędzy średniowiecznymi wioskami i kolejnymi winnicami. Szwajcarskie wina są w zasadzie niedostępne w Polsce, mam więc okazję spróbować ich w miejscu ich powstania. Przysiadam przy stoliku i zamawiam kieliszek chasselas, białego trunku ze szczepu doskonale radzącego sobie na tych ziemiach. Popijam orzeźwiające wino o nutach jabłka i melona i patrzę na rozciągające się w dole jezioro oraz równe rzędy winorośli. Myślę o tym, że jeszcze wczoraj rano byłem w gwarnym Zurychu. W tej wiejskiej scenerii tamte chwile wydają mi się teraz odległą przeszłością. Wiem już, że szwajcarska kolej jest niczym magiczna sztuczka – wystarczy kilka zaklęć, by przenosić się swobodnie i gładko pomiędzy zupełnie różnymi światami

Winnice ciągną się od St. Saphorin do Lutry w różnych kierunkach, w dół i w górę, Mat. prasowe

Warto wiedzieć

Najpiękniejszy na trasie: region Jungfrau

Latem możesz tutaj wybierać spośród ponad 500 km oznakowanych szlaków trekkingowych, ścieżek spacerowych i tras wysokogórskich. Krystaliczne błękitne jeziora górskie i szumiące wodospady dostarczają orzeźwienia.

Propozycje wycieczek

Brienzer Rothorn z widokiem na Alpy Berneńskie, jezioro Brienz, Grimsel, ale także Pilatus i Hohgant.
Jungfraujoch – Top of Europe oraz koleje Jungfrau umożliwiają podróż do serca obszaru Swiss Alps Jungfrau-Aletsch wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Schilthorn (2970 m n.p.m.) przyciąga gości panoramicznym widokiem „szwajcarskiego horyzontu” z listą szczytów takich jak: Eiger, Mönch i Jungfrau, oraz smakowitym posiłkiem w obrotowej restauracji Piz Gloria. Ten krajobraz został uznany przez UNESCO za światowe dziedzictwo.
Zamek Chillon zbudowano na skale wcinającej się w wody Jeziora Genewskiego. Ta średniowieczna warownia jest najczęściej odwiedzanym historycznym budynkiem w kraju.

W porównaniu z całą historią Chur 800-letnia katedra w centrum, przed którą teraz stoję, to młodzieniaszek. Miasto ma dobre 5 tys. lat i jest nie tylko najstarszą miejscowością w Szwajcarii, ale też Europie. Przewinęli się przez nią Celtowie, Rzymianie, Ostrogoci i Frankowie.

Pomyślałem więc, że Chur – przez wieki brama dla wędrujących ludów – będzie świetnym punktem startowym do wyprawy pociągiem Ekspres Bernina na samo południe Szwajcarii. Osią, która zgrabnie połączy dwa zupełnie różne regiony tego kraju.

O imponującej przeszłości miasta, ulokowanego w dolinie wyrzeźbionej przez Ren, łatwo się przekonać, wędrując pomiędzy muzeami lub spacerując po średniowiecznej starówce (Altstadt) zamkniętej dla ruchu samochodowego. Masywna bryła katedry (1171–1282) góruje nad zabudowaniami. Wzniesiono ją na szczycie tarasowego wzgórza porośniętego równymi rzędami winorośli.

Widok winnych krzewów jest sygnałem, że to miasto nie żyje wyłącznie historią i mimo górskiego położenia ma w sobie luz i swobodę. Skłaniają one mieszkańców do spędzania leniwych godzin przy filiżance kawy lub kieliszku dobrego trunku. Małe kawiarnie i bary wprost wylewają się na uliczki starówki, zachęcając, by porzucić wszelki obowiązki i po prostu zatopić się w chwili. W pierwszą sobotę miesiąca to lenistwo osiąga apogeum – na ulicy Arcas organizowany jest pchli targ (Gänggelimarkt), prawdziwe święto dla miłośników wszelkich bibelotów. Gdy sunę pomiędzy ciasno rozstawionymi stoiskami i przerzucam nieskończoną ilość książek, płyt, naczyń, filiżanek, rakietek do badmintona i ubrań, czas przestaje istnieć i dopiero dający o sobie znać głód uświadamia mi, że spędziłem tu pół dnia.

Chur to jedno z najstarszych miast w Europie. Ludzie osiedlali się tutaj już 5 tys. lat temu, Adobe Stock

Oko w oko z obcym

Najdziwniejszym miejscem w Chur jest jednak Giger Bar – restauracja będąca częścią muzeum Hansa Rudolfa Gigera, szwajcarskiego malarza, autora postaci i scenografii do filmu Obcy – ósmy pasażer Nostromo z pamiętną rolą Sigourney Weaver.

Wnętrze stworzone przez artystę ma gotycki styl, a dachy i ściany podparte są łukowatymi konstrukcjami przypominającymi kręgosłupy dziwnych stworów. Giger Bar nie jest jednak tanią imitacją hollywoodzkiego planu, lecz artystycznym projektem wysyłającym gości wprost w postpunkową rzeczywistość świata science-fiction. Prawie wszystko utrzymane jest tu w czerni i chromie, a ściany mają niemal płynną teksturę mrocznego aksamitu zestawioną z metalową podłogą pulsującą czymś, co może być zarówno przewodami komputerowymi, jak i żyłami jakiegoś androida lub mało przyjaznego potwora. Piję drinka, siedząc w głębokim szkieletowym fotelu i czuję się, jakbym podróżował przez lata świetlne zagubionym w przestrzeni statkiem kosmicznym.

Gdy z tej futurystycznej scenerii przenoszę się chwilę później na pełną zabytkowych kamienic starówkę, przez kilka minut jestem zagubiony, nie potrafiąc połączyć ze sobą tych dwóch tak różnych światów. By jakoś pozbyć się tego dysonansu, wybieram się na krótką wycieczkę kolejką linową na płaskowyż Brambrüesch.

Wytyczono tu mnóstwo tras między ukwieconymi górskimi łąkami dla spacerowiczów, wędrowców, a nawet rowerzystów downhillowych. Alternatywą dla tych aktywności jest kilka gospód, w których można spróbować na przykład lokalnego piwa. Tym razem już bez mroku, szkieletów i obcych wokół, a z widokiem na kojącą zieleń za oknem.

Piknik na ławce

Rano stawiam się na peronie i wskakuję do Ekspresu Bernina, by udać się na południe, w stronę Tirano, i dalej do Lugano. Pociąg Kolei Retyckich łączy nie tylko różne krainy geograficzne, ale też kulturowe. W ciągu kilku godzin pozwala się przenieść z alpejskiej scenerii do świata niemal śródziemnomorskiego z atmosferą wiecznych wakacji.

Trasa, jaką pokonuje ekspres, uchodzi za jedną z bardziej spektakularnych w Europie. Pociąg z Chur do Tirano przejeżdża przez 55 tuneli i 196 mostów, przecinając tereny wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Gdy wsiadam do panoramicznych wagonów, mam wrażenie, że ten pociąg niemal w całości składa się z szyb – tafle okien są ogromne, ciągnąc się od podłogi i łagodnym łukiem zahaczając o sufit. Kiedy tylko ruszamy, okazuje się, że są niczym ekran, na którym można podziwiać zmieniający się krajobraz. Przecinamy zielone łąki, zbliżamy się do ośnieżonych szczytów Alp, by pokonać spektakularny wiadukt Landwasser (65 m wysokości) i dotrzeć do zakrętu Montebello z widokiem na masyw Bernina. Następny przystanek to Morteratsch. Tuż przy peronie zaczyna się ścieżka dydaktyczna prowadząca do ogromnego jęzora lodowca. Trasa nie jest wymagająca, a jej pokonanie nie zajmuje więcej niż godzinę. Po drodze wyznaczono 16 przystanków z tablicami podsuwającymi informacje na temat geografii i historii terenu. Jeszcze 120 lat temu lodowiec Morteratsch sięgał dalej – niemal 2 km – w głąb doliny, od tego czasu znacznie się jednak skurczył. Częściowo to skutek naturalnego cyklu, przede wszystkim jednak nasilających się zmian klimatu.

Pociąg mija trzy ułożone niemal w jednej linii jeziora: Lej Pitschen, Lej Nair i Lago Bianco. Jedziemy tuż obok akwenów, a zielonkawa woda zdaje się być na wyciągnięcie ręki. Za najwyższym punktem na trasie, położoną nad Lago Bianco stacją Ospizio Bernina (2253 m n.p.m.), pociąg na chwilę zatrzymuje się na stacji Alp Grüm (2091 m n.p.m.). Postój trwa 10 min – akurat tyle, by pasażerowie mogli zrobić pamiątkowe zdjęcia. Potem skład tej najwyżej położonej linii kolejowej tego typu w Europie zbliża się do stacji końcowej, przejeżdżając m.in. przez spiralny wiadukt Brusio. Kamienna konstrukcja mająca 143 m długości powstała w 1908 r., by zniwelować nachylenie torów do wymaganego 7 proc. Jadąc po wiadukcie, wagony kreślą kształt muszli ślimaka.

Do Tirano – już we Włoszech – wjeżdżamy ulicami miasta; i to dosłownie, bo szyny ułożone są bezpośrednio na drodze. Gdy pojawia się pociąg, ruch samochodowy zostaje wstrzymany. Tutaj przesiadam się na specjalny kolejowy autobus Ekspres Bernina, który wiezie mnie przez dolinę Valtellina do jeziora Como i dalej, z powrotem do Szwajcarii, do Lugano, największego miasta włoskojęzycznego kantonu Ticino.

Tu przechadzam się po deptaku prowadzącym do mariny, zachwycając się lombardzkimi kamienicami i zaglądając do tradycyjnych rzeźników. W masarniach (macelleria) natykam się na dobrodusznie uśmiechających się sprzedawców, którzy podsuwają mi cieniutkie jak bibułka plasterki sezonowanej szynki. Nie jestem w stanie oprzeć się ich namowom oraz serdecznej atmosferze i wychodzę obładowany kolejnymi frykasami. Do tego brakuje mi już tylko dobrego wina. Przysiadam w parku Civico-Ciani nazywanym zielonymi płucami miasta i spędzam leniwe godziny w słońcu, pomiędzy starymi drzewami i barwnymi kwiatami, podjadając swoje zapasy i patrząc na jezioro oraz wzgórze San Salvatore, z którego podziwiać można całe miasto i imponujące rozmiarami Alpy.

Jeszcze 120 lat temu lodowiec Morteratsch sięgał niemal 2 km dalej, Mat. prasowe

Warto wiedzieć

Propozycje wycieczki

San Salvatore – z dachu kościoła na szczycie tej góry roztacza się wspaniały widok na południową część kantonu Ticino. Można stąd podziwiać panoramę miasta Lugano i jeziora o tej samej nazwie. Rośnie tu rzadka i chroniona gwiazda betlejemska. Z Lugano warto się też wybrać na górę Monte Brè.
Znakomitym pomysłem będzie wycieczka rowerem górskim. Trasa rozpoczyna się w Samedanie długimi, łagodnie wznoszącymi się odcinkami na przemian z dwoma stromymi. W ten sposób, krótkimi podjazdami dojedziemy na przełęcz Bernina. Na przystanek warto się zatrzymać zaraz za Lago Bianco, w restauracji Belvedere Alp Grüm. Serwują tu obfite dania bazujące na produktach z doliny. To idealne miejsce do podziwiania lodowca poniżej Piz Palü

Lago Bianco, w tle masyw Bernina, Mat. prasowe

Teksty pochodzą z najnowszego wydania Traveler Extra Szwajcaria. Magazyn dostępny jest w sprzedaży do połowy lipca. Znajdziesz go na www.kultowy.pl.